24 lipca 2018

Atrakcje turystyczne

Do obszaru gminy Purda należą  rezerwaty: „Jezioro Kośno” oraz częściowo rezerwat „Las Warmiński”.
„Jezioro Kośno” – rezerwat o powierzchni 1247,84 ha powstał w roku 1982. Obejmuje duże jezioro, otoczone starymi borami. Charakteryzuje się zachowanym naturalnym krajobrazem. Rezerwat ten jest ostoją ptactwa wodnego i drapieżnego. 
Gmina Purda posiada w swoich granicach następujące obszary chronionego krajobrazu: „Obszar Chronionego Krajobrazu Pojezierza Olsztyńskiego”, „Obszar Chronionego Krajobrazu Puszczy Napiwodzko-Ramuckiej”. Ta ostatnia jest pozostałością potężnego kompleksu leśnego rozpościerającego się między Nidzicą, Olsztynem, Giżyckiem, Ełkiem a rzeką Narew – w średniowieczu określanego mianem Puszczy Galindzkiej (od zamieszkującego ją pruskiego plemienia Galindów).

 

img_4866sjpg [300x200]


Rezerwat przyrody Las Warmiński, leżący na terenach gmin Purda i Stawiguda, został  utworzony w 1982 r. na terenie Nadleśnictwa Nowe Ramuki. Leży między Jeziorem Łańskim a wsią Ruś. Rezerwat powstał w celu ochrony obszarów leśnych, które charakteryzują się znaczną naturalnością (lasy liściaste, bory mieszane, lasy jesionowe i olchowe, bory wilgotne i bagienne), tzw. przełomu Łyny  o długości 6,5 km, od wypływu z jeziora Łańsk przez jezioro Ustrych do wsi Ruś. Powierzchnia rezerwatu jest pofalowanym terenem morenowym z licznymi, podmokłymi zagłębieniami.
W „Lesie Warmińskim” znajduje się bogata roślinność, liczne starodrzewy, wśród których przeważa sosna. Najstarsze drzewostany sosnowe mają ponad 200 lat. Drzewo to miejscami osiąga do 38 m wysokości i 100 cm pierśnicy. Niektóre egzemplarze dębu osiągnęły 350 lat. Szereg drzew jest pomnikami przyrody, do najciekawszych należą: „Dąb Napoleona” oraz wiekowy cis o formie krzaczastej i wysokości ok. 3 m. Oba wymienione egzemplarze uznano za pomniki w 1952 r.
Rezerwat stanowi miejsce bytowania bardzo wielu gatunków grzybów i porostów. Mieszkańcami lasu są najróżniejsze gatunki zwierząt. Oprócz zwierząt pospolitych możemy tu spotkać takie gatunki jak wydra europejska, łasica, borsuk, popielica czy nietoperze. Okazałym mieszkańcem lasu jest jeleń europejski o charakterystycznej smukłej budowie ciała.  Jelenie z terenu Warmii odznaczają się szczególnie pięknym porożem i ustępują jedynie jeleniom karpackim. Gośćmi rezerwatu bywają wilki.
Las warmiński jest krainą ptaków, z których wiele należy do gatunków chronionych. Szczególnej ochronie podlegają tu stanowiska ptaków, takich jak: bielik, rybołów, kania czarna, orlik krzykliwy oraz bocian czarny. Poza wymienionymi w lesie warmińskim możemy spotkać inne ciekawe gatunki ptaków. myszołów zwyczajny, żuraw, czajka, dudek, zimorodek i cały szereg innych.

Na terenie nadleśnictwa Nowe Ramuki znajduje się wiele obiektów objętych ochroną. Do najciekawszych należy rezerwat przyrody „Las Warmiński”. Stanowi on charakterystyczny dla Warmii zespół leśny z wieloma stanowiskami gatunków prawnie chronionych. Powierzchnia rezerwatu wynosi 1656 ha, a wraz z jeziorami 1803 ha.. Szczególnej ochronie podlegają tu stanowiska rzadkich ptaków chronionych, takich jak: orzeł bielik, rybołów, kania czarna, orlik krzykliwy oraz bocian czarny. Możemy tu spotkać inne ciekawe gatunki ptaków, m in. myszołów zwyczajny, żuraw, czajka, dudek, zimorodek. 
Wśród ssaków spotykamy takie gatunki jak wydra, łasica, borsuk czy nietoperze.

Granica – Sanktuarium

Trasa: jezioro Kośno – rzeka Kośna – Jezioro Silickie – Jezioro Klebarskie.
Po drodze: punkty widokowe nad jeziorem Kośno, stanice leśne, Pajtuński Młyn, zabytkowy akwedukt w Silicach, Sanktuarium Podniesienia Świętego Krzyża w Klebarku Wielkim.
Kontakt w sprawie zorganizowania spływu:
Tadeusz Iliński, tel. kom. 602-739-514 lub
Jan Ordon, tel. kom. 507-185-557
www.info-pl.com/kajaki, e-mail: kajakiklewki@wp.pl

 

img_4863sjpg [300x200]

Kośna – Łyna

Trasa: wieś Łajs – jezioro Kośno – rzeka Kośna – Kanał Elżbiety i Kanał Kiermas – Kanał Wiktorii –   Jezioro Silickie.
Rzeka Kośna płynie przez tereny leśne, potem wiedzie przez łąki i pastwiska, silnie meandrując. Dalsza część szlaku wiedzie  kanałami Elżbiety i Kiermas, w które skierowano wody rzeki Kośny. Po drodze warto zobaczyć: w Purdzie zabytkowy kościół gotycki z XIV w. przebudowany w późniejszych latach (wewnątrz ciekawy ołtarz św. Huberta, patrona myśliwych, z bogatą kolekcją trofeów), w Pajtuńskim Młynie młyn z końca XVIII w., w Patrykach ruiny młyna wodnego z końca XIX wieku, w Silicach akwedukt, unikatowy zabytek hydrotechniczny, będący wodnym skrzyżowaniem dwóch kanałów (górą biegnie Kanał Elżbiety, dołem Kanał Wiktorii). 
Dalej szlakiem można dopłynąć do Łyny: Kanał Kiermas – Jezioro Bogdańskie – rzeka Kiermas, jezioro Umląg – rzeka Kiermas – jezioro Kiermas – rzeka Kiermas (Barczewo – Wadąg – Dywity – Kłodka – Dobre Miasto).

Linowska Struga

Trasa: wieś Klewki – Jezioro Linowskie – Linowska Struga – Jezioro Klebarskie – Jezioro Silickie – kanał Wiktorii do Kanału Kiermas – Jezioro Bogdańskie.
Po drodze warto obejrzeć: w Klewkach kościół z XVI w z barokowymi polichromiami, eklektyczny pałacyk z połowy XIX w z zachowanym zespołem parkowym, w Klebarku Wielkim, w którym znajduje się sanktuarium Krzyża Świętego w neogotyckim kościele z końca XIX w., w Silicach –   skrzyżowanie dwóch kanałów.
Więcej informacji na stronie: www.info-pl.com/kajaki

 

granica__sanktuariumjpg [300x386]

Trakt Biskupi w Bałdach to fragment dawnego  traktu królewskiego z Warszawy do Lidzbarka Warmińskiego. Odrestaurowany w 2006 roku odcinek trasy, o długości około kilometra, przy którym zostali upamiętnieni biskupi warmińscy zarządzający diecezją warmińską od początku jej istnienia do dnia dzisiejszego. W poboczach starej alei lipowej ustawione są tablice z biogramami biskupów, głazy pamiątkowe i plansze z mapami historycznymi Warmii oraz krótką historią Warmii. Według dawnych przekazów historycznych to w tym miejscu witano nowo mianowanych biskupów, którzy przejeżdżali tędy w drodze do Lidzbarka Warmińskiego, aby objąć biskupstwo. Wjazd na Trakt Biskupi otwierają Wrota Warmii, symbolizujące granicę między Mazurami a Warmią.

 

trakt_biskupijpg [300x200]

O trakcie biskupim na Warmię pisze ksiądz Walenty Barczewski w „Kiermasach na Warmii”. Wspomina o trzech starych traktach „warszawskich” przecinających dawną Warmię. Nas interesują dwa z nich, tymi bowiem drogami w czasach, gdy biskupi warmińscy byli udzielnym książętami swego dominium, dokonywał się ich wielce uroczysty ingres do diecezji. Pierwszy biegł od Bałd na Przykop, Butryny, Nową Wieś, Patryki, Skajboty, Mokiny, Barczewo, Kronowo, Wierckub, Jeziorany, drugi zaś od Bałd na Butryny, Zazdrość, Jaroty, Olsztyn, Dywity, Spręcowo, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński.


Powitanie nowego biskupa odbywało się we wsi Bałdy, leżącej jeszcze po stronie mazurskiej, o kilkaset zaledwie metrów od granic Warmii. Tam na spotkanie biskupa i jego orszaku udawała się delegacja kapituły warmińskiej. W Bałdach składano biskupom pierwszy hołd i witano ich uroczyście w imieniu kapituły – partnera biskupa w rządach na Warmii. Następnie nowy biskup witany był przez kapłana z Butryn wraz z parafianami. Powitaniom towarzyszyły śpiewy, muzyka, niesiono chorągwie. Następnie uroczysty orszak kierował się wprost do kościoła w Butrynach. Tutaj ustawiano ozdobną, specjalnie na ten cel wybudowaną drewnianą bramę, symbolizującą wrota Warmii, przez które pasterz wkraczał do swego dominium. Na bramie umieszczano herby Warmii, kapituły warmińskiej i biskupa. Oddawano salwy ze specjalnie sprowadzonych na tę uroczystość armat.
Nowego biskupa witali przedstawiciele stanów dominium warmińskiego – mieszczanie ze wszystkich  miast Warmii, szlachta odświętnie ubrana, konno i z obnażonymi szablami, wreszcie wolni pruscy i chłopstwo. Następnie przedstawiciel kapituły, zwykle biskup – sufragan, wygłaszał po łacinie uroczystą mowę powitalną, zgodnie z prawidłami sztuki retorycznej. Nowy biskup również odwzajemniał się łacińską mową, dziękując za uroczyste powitanie. Kolejnym punktem uroczystości ingresu biskupa była celebrowana przezeń msza w butryńskim kościele. Po nabożeństwie cały orszak i zaproszeni goście udawali się na Przykopskie Pole, gdzie stały przygotowane, wygodne i obszerne namioty. Tu odbywała się już mniej oficjalna część uroczystości – uczta powitalna. Następnego dnia orszak biskupi kierował się w stronę Lidzbarka przez Purdę, Barczewo i Jeziorany.
Uroczystości ingresu biskupa musiały być niezwykle huczne, skoro Walenty Barczewski, pisząc swe „Kiermasy na Warmii” w latach 80. XIX wieku podał, że mieszkańcy Butryn, Przykopu czy Bałd „wiele tu sobie jeszcze opowiadają o hojności i dobroci tych panów, jako też o wspaniałości i grzeczności ich orszaków”.
Oczywiście nie wszyscy biskupi warmińscy obejmowali w ten sposób swą diecezję. Tradycja ta ukształtowała się nie wcześniej, niż w 1523 roku. Wynika to z faktu, iż po śmierci bpa Łukasza Watzenrode (wuja Mikołaja Kopernika) i nieoczekiwanym wyborze na biskupa warmińskiego Fabiana Luzjańskiego (1512 rok), zakończył się trwający spór pomiędzy królem polskim a kapitułą warmińską, dotyczący obsady wakującego biskupstwa warmińskiego. Dotychczas kapituła miała znaczną swobodę wyboru pasterza swej diecezji, musiał on być jedynie osobą „miłą królowi”. Takie niejasne sformułowanie niosło za sobą daleko idące możliwości interpretacji, co powodowało konflikty między królem polskim a kapitułą. Zarówno Łukasz Watzenrode, jak i Fabian Luzjański mieli być, zdaniem kanoników, osobami „miłymi” polskiemu władcy. Król polski jednakże widział to inaczej. Dopiero po traktacie zawartym na sejmie w Piotrkowie w 1512 roku polski władca miał już przemożny wpływ na obsadę „księstwa” warmińskiego. Odtąd na przysyłaną mu listę kanoników wraz z życiorysami monarcha wpisywał swego kandydata, zaś kapituła na kilka tygodni wprowadzała go do swego grona, po czym jednogłośnie wybierała go biskupem. Wybór kolejnego, po Fabianie Luzjańskim, biskupa warmińskiego – Maurycego Ferbera w 1523 roku był już całkowicie uzależniony od polskiego monarchy .Zarówno on, jak i jego następcy, po zatwierdzeniu nominacji przez papieża, mogli udawać się na Warmię, jadąc z południa Polski właśnie „traktem warszawskim”.
Nie dotyczyło to oczywiście wszystkich biskupów. Np. Jan Olbracht Waza został biskupem warmińskim w wieku zaledwie dziewięciu lat i nigdy nie przebywał w swojej diecezji, zaś Jan Karol Konopacki zmarł, nie zdoławszy objąć Warmii we władanie. Ostatnim biskupem, który z wielką pompą wjeżdżał na Warmię przez Bałdy i odprawiał uroczyste nabożeństwo w butryńskim kościele był „książę poetów” – Ignacy Krasicki. Z jego panowaniem skończyły się polskie rządy na Warmii oraz historia biskupiego księstwa. Kolejny biskup, mianowany w 1795 roku po przeniesieniu Krasickiego na arcybiskupstwo gnieźnieńskie – Karol von Hohenzollern był już mianowany przez monarchę pruskiego, nie miał też żadnej władzy świeckiej w swej diecezji.
***

 

wrota_warmiijpg [300x200]

Najstarszym przedstawieniem traktu warszawskiego, którym na Warmię przybywali biskupi, jest  mapa Leopolda Schröttera, pruskiego ministra wojny. Jest to pierwsza mapa obszaru Prus uwzględniająca najnowsze zdobycze ówczesnej kartografii, wraz z dokładną siecią drogową i podziałem administracyjnym. Powstała ona w latach 1796–1802, jednakże uwzględniając wiadomości topograficzne z XVII i XVIII stulecia. Jej wycinek dokładnie ukazuje przebieg traktu biskupiego i miejsc, w których zatrzymywali się biskupi warmińscy podczas swego ingresu.

 

trakt__biskupijpg [300x287]


Oprac. Szymon Drej

W ramach projektu „Bałtyckie Krajobrazy” powstał prawie 250 kilometrowy szlak konny śladami hrabiny Marion Dönhoff.

szlak_konnyjpg [300x222]

Warmia i Mazury zyskały nową atrakcję turystyczną. Utworzenie szlaku konnego umożliwia organizację rajdu udostępnionymi drogami, bez każdorazowego ustalania trasy oddzielnie w każdym Nadleśnictwie. Dzięki współpracy organizatorów rajdów konnych z leśnikami i samorządami, taki kompromis stał się możliwy. Olsztyńscy leśnicy tworząc szlak konny, chcą przyczynić się do promowania naturalnych form rekreacji, wolnych od hałasu i spalin. Szlak ma dokładnie 243 km i biegnie z Olsztyna do Sztynortu przez teren Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie i Białymstoku, 11 nadleśnictw i 17 gmin, w tym przez teren Gminy Purda. Jego rolą jest połączenie stajni z regionu w jedną  sieć. A tym samym umożliwienie organizacji rajdów pomiędzy nimi, z noclegiem zarówno dla koni jak i jeźdźców. Jest to pierwszy taki szlak na terenie RDLP Olsztyn.
Trasa szlaku w miarę możliwości poprowadzona jest drogami gruntowymi o małym natężeniu ruchu. Na mapie szlaku oznaczono wodopoje, miejsca na popasy – i co równie ważne – miejsca niebezpieczne. Do tego sporządzono listę kontaktową stajni, oraz gospodarstw oferujących możliwość noclegu zarówno dla jeźdźców jak i dla koni. Wszystkie te obiekty usytuowane są albo na szlaku, albo w jego pobliżu.
Ze szlaku można skorzystać używając przygotowanych map i warstw na urządzenia mobilne, udostępnionych również na stronie www.baltyckiekrajobrazy.eu w zakładce „do pobrania”.

Poniżej podajemy wykaz obiektów wpisanych do rejestru zabytków w poszczególnych miejscowościach gminy:

Bałdy – park
Butryny – kościół pw. św. Jakuba Apostoła, dwie kapliczki przydrożne
Giławy – kościół pw. św. Jana Chrzciciela, kapliczka przy sklepie
Groszkowo – kapliczka przydrożna
Kaborno – chałupy nr 14, 25, 23, 33, 28, 21; kapliczka przydrożna, kaplica filialna


Klebark Wielki – kapliczka przydrożna, plebania, kościół pw. Świętego Krzyża wraz z otoczeniem
Klewki – dwie kapliczki na cmentarzu przykościelnym, pałac, założenie dworsko-parkowe, kościół pw. św. Walentego i św. Rocha
Kopanki – kapliczka przydrożna
Marcinkowo – dwie kapliczki przydrożne
Nowa Kaletka – kapliczka z dzwonniczką, kapliczka przydrożna
Nowa Wieś – kościół pw. św. Jakuba Apostoła z cmentarzem przykościelnym, kapliczka przydrożna
Pajtuny i Pajtuński Młyn – zespół młyna wodnego z wyposażeniem, budowlami hydrotechnicznymi, mostem i otoczeniem, dwie kapliczki przydrożne
Patryki – park
Pokrzywy – kapliczka
Przykop – trzy kapliczki przydrożne
Purda – wiatrak paltrak, kościół pw. św. Michała Archanioła, cztery kapliczki przydrożne, cmentarz rzymsko-katolicki, chałupa
Stara Kaletka – chałupa, kapliczka z dzwonniczką
Stary Olsztyn – kapliczka domkowa
Szczęsne – pięć kapliczek, w tym jedna tzw. domkowa
Trękus – trzy kapliczki, w tym jedna z dzwonniczką, dwie otoczone lipami
Trekusek – dwór, park, kapliczka z dzwonniczką

Szlak 35 – czarny
Olsztyn – Ostrzeszewo – Klebark Mały – Klebark Wielki – Silice – Patryki – Prejłowo – Giławy – Gąsiorowo – Rusek Wielki
Długość trasy: 25,5 km. 
Przewidywany czas przejazdu: 2:10. 
Stopień trudności: łatwy. 
Stopień pofalowania terenu: trasa pofalowana. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Jedna z tzw. tras tranzytowych, w zamierzeniu mających połączyć szlaki gminne w system regionalny, a ten włączyć w ponadregionalny. W całości wiedzie drogami asfaltowymi. Architektura sakralna.

 

Szlak 36 – czerwony
Olsztyn – Szczęsne – Klewki – Klewki PKP – Kaborno – Nowa Wieś – Kopanki – Łajs – (Małszewo)
Długość trasy: 25,5 km. 
Przewidywany czas przejazdu: 2:50. 
Stopień trudności: średni. 
Stopień pofalowania terenu: trasa pofalowana. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Fragment projektowanej trasy międzynarodowej. Łączy Olsztyn, przez gminę Purda, z Małszewem (pow. Szczytno). Na początku bardzo ruchliwą, niebezpieczną trasą Olsztyn – Szczytno, później przez rozległe kompleksy leśne.

Szlak 37 – żółty
Olsztyn – Butryny – Nowa Kaletka – Zgniłocha
Długość trasy: 24 km.
Przewidywany czas przejazdu: 2:00. 
Stopień trudności: łatwy. 
Stopień pofalowania terenu: trasa płaska. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Biegnie od Olsztyna na południe, w całości pokrywając się z drogą nr 558. Kończy się na skrzyżowaniu z drogą nr 58 Olsztynek – Jedwabno.

Szlak 38 – niebieski
Olsztyn – Stary Olsztyn – Linowo – Trękus – Kaborno – Nowa Wieś – Przykop – Butryny
Długość trasy: 27 km. 
Przewidywany czas przejazdu: 2:40. 
Stopień trudności: średni. 
Stopień pofalowania terenu: trasa pofalowana. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Trasa niebieska początkowo pokrywa się z trasą żółtą, od miejscowości Klewki PKP do miejscowości Nowa Wieś, pokrywa się z trasą czerwoną.

Szlak 39 – zielony I
Butryny – Nowa Kaletka – Butryny
Długość trasy: 11 km
Przewidywany czas przejazdu: 0:50. 
Stopień trudności: średni. 
Stopień pofalowania terenu: trasa pofalowana. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Okrężna trasa łącząca Butryny z Jeziorem Łańskim. W większości prowadzi przez tereny leśne, ciekawe obiekty przyrodnicze.

Szlak 40 – zielony II
Marcinkowo – Purda – Marcinkowo
Długość trasy: 22 km. 
Przewidywany czas przejazdu: 2:45. 
Stopień trudności: trudny. 
Stopień pofalowania terenu: trasa pofalowana. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Okrężna trasa prowadząca z Marcinkowa wokół Jeziora Purdzkiego. Biegnie leśnymi i polnymi drogami. Trudna technicznie, szczególnie po deszczach.

Szlak 41 – żółty-II
Kaborno – Marcinkowo
Długość trasy: 6 km. 
Przewidywany czas przejazdu: 0:40. 
Stopień trudności: średni. 
Stopień pofalowania terenu: trasa pofalowana. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Łączy miejscowość Kaborno (szlak czerwony) z miejscowością Marcinkowo (szlak zielony-2).

Szlak 42 – niebieski II
Patryki – Purda – Giławy
Długość trasy: 13,5 km. 
Przewidywany czas przejazdu: 2:15. 
Stopień trudności: trudny. 
Stopień pofalowania terenu: trasa pofalowana. 
Znakowanie w terenie: trasa oznakowana. 
Opis, komentarz: Łączy szlak czarny (Patryki) ze szlakiem zielonym-2 (Purda), dalej wspólnie ze szlakiem niebieskim do Purdy i do Giław.

Szlak – czerwony II
Szlak rozpoczyna się i kończy w Purdzie. Na początku pokrywa się ze szlakiem zielonym II. W części końcowej pokrywa się ze szlakiem zielonym II i niebieskim II. Długość trasy 10 km.

Szlak 43 – niebieski III
Szlak okrężny wokół jezioro Kośno, rozpoczyna się i kończy w miejscowości Łajs. Zróżnicowany technicznie, 22 km długości.

Wszelkie materiały i informacje zawarte na tej stronie są własnością Gminy Purda.

. Razem z nami zakochaj się w Purdzie!

Chcesz dowiedzieć się więcej? Odwiedź stronę Gminy Purda!


2018 © Redline Polska Sp. z o.o.
Wszystkie prawa zastrzeżone
Polityka prywatności